Kinh nghiệm quản lý tài chính XKLĐ Nhật là nội dung người lao động nên tìm hiểu ngay từ trước khi xuất cảnh.
Quản lý tài chính không đơn thuần là cố gắng tiết kiệm càng nhiều càng tốt. Người lao động cần hiểu rõ tiền lương thực nhận, chủ động phân bổ thu nhập, duy trì quỹ dự phòng và chuẩn bị kế hoạch sử dụng tiền sau khi về nước. Dưới đây là những kinh nghiệm thực tế giúp người lao động quản lý tài chính hiệu quả hơn trong thời gian làm việc tại Nhật Bản.
Hiểu đúng về lương cơ bản và tiền thực nhận
Một trong những sai lầm phổ biến của ứng viên là nhìn vào mức lương ghi trên đơn tuyển dụng rồi quy đổi trực tiếp sang tiền Việt Nam.
Trên thực tế, mức lương được công bố thường là thu nhập trước khấu trừ. Tiền người lao động thực nhận mỗi tháng có thể thấp hơn do phải đóng các khoản như:
- Thuế thu nhập.
- Thuế cư trú.
- Bảo hiểm y tế.
- Bảo hiểm hưu trí.
- Bảo hiểm việc làm.
- Tiền nhà, điện, nước hoặc một số chi phí sinh hoạt theo thỏa thuận.
- Các khoản khấu trừ hợp pháp khác được thể hiện rõ trên bảng lương.
Ngược lại, tổng thu nhập có thể cao hơn lương cơ bản nếu người lao động có làm thêm giờ, làm ca đêm hoặc làm việc vào ngày nghỉ.
Do đó, trước khi đăng ký đơn hàng, ứng viên cần được tư vấn rõ về lương cơ bản, số giờ làm việc tiêu chuẩn, tăng ca tham khảo, tiền nhà và các khoản khấu trừ dự kiến. Sau khi sang Nhật, người lao động cũng nên kiểm tra phiếu lương hằng tháng để hiểu rõ mình được trả bao nhiêu và bị khấu trừ những khoản nào.
Đặt mục tiêu tài chính trước khi xuất cảnh
Quản lý tài chính sẽ khó hiệu quả nếu người lao động không xác định rõ mình đi Nhật để làm gì và muốn đạt được mục tiêu nào sau khi kết thúc hợp đồng.
Trước khi xuất cảnh, bạn nên tự trả lời một số câu hỏi:
- Mỗi tháng dự kiến tiết kiệm bao nhiêu?
- Bao lâu có thể hoàn thành các khoản chi phí ban đầu?
- Mỗi tháng gửi về gia đình bao nhiêu là phù hợp?
- Sau ba năm muốn tích lũy được số tiền nào?
- Khoản tiền đó sẽ được sử dụng để học tiếp, mua nhà, kinh doanh hay tìm công việc mới?
Mục tiêu tài chính nên được xây dựng dựa trên mức lương thực nhận và chi phí thực tế, không nên đặt theo kỳ vọng quá cao.
Khi có một con số cụ thể, người lao động sẽ dễ kiểm soát chi tiêu hơn và biết mình cần điều chỉnh điều gì nếu khoản tích lũy không đạt kế hoạch.
Không lập kế hoạch dựa hoàn toàn vào tiền tăng ca
Tăng ca có thể giúp người lao động cải thiện thu nhập, nhưng không phải tháng nào số giờ làm thêm cũng giống nhau.
Lượng công việc có thể thay đổi theo mùa vụ, tình hình đơn hàng, hoạt động sản xuất và kế hoạch của doanh nghiệp. Có những giai đoạn tăng ca nhiều, nhưng cũng có thời điểm người lao động chỉ làm theo giờ tiêu chuẩn.
Vì vậy, các khoản chi phí cố định như tiền nhà, ăn uống, đi lại và gửi tiền về gia đình nên được tính dựa trên mức lương thực nhận khi không có hoặc có ít tăng ca.
Tiền tăng ca nên được xem là khoản thu nhập bổ sung và ưu tiên sử dụng cho:
- Quỹ dự phòng.
- Thanh toán chi phí ban đầu.
- Tích lũy dài hạn.
- Học tiếng Nhật hoặc nâng cao tay nghề.
- Chuẩn bị cho kế hoạch sau khi về nước.
Việc phụ thuộc quá nhiều vào tăng ca dễ khiến người lao động gặp khó khăn khi số giờ làm thêm giảm đột ngột.
Chia tiền ngay sau khi nhận lương
Một nguyên tắc quản lý tài chính hiệu quả là không đợi đến cuối tháng còn bao nhiêu mới tiết kiệm. Thay vào đó, người lao động nên chia tiền ngay khi nhận lương.
Tùy theo thu nhập và chi phí thực tế, tiền lương có thể được phân thành các nhóm:
- Chi phí thiết yếu: Bao gồm tiền nhà, ăn uống, điện nước, đi lại, điện thoại và các nhu cầu sinh hoạt cơ bản.
- Tiền gửi về gia đình: Nên xác định một mức phù hợp và tương đối ổn định thay vì gửi theo cảm tính hoặc gửi toàn bộ số tiền còn lại.
- Quỹ dự phòng: Đây là khoản tiền dùng trong trường hợp phát sinh chi phí y tế, giảm tăng ca, chuyển nơi ở, đổi việc, mua vé máy bay khẩn cấp hoặc xử lý các tình huống ngoài kế hoạch.
- Khoản tích lũy dài hạn: Khoản tiền này phục vụ mục tiêu sau khi về nước và nên được để riêng, hạn chế sử dụng cho những nhu cầu không cần thiết.
- Chi tiêu cá nhân: Người lao động vẫn có thể dành một phần thu nhập cho mua sắm, giải trí và giao lưu. Tuy nhiên, khoản này cần có giới hạn để không ảnh hưởng đến mục tiêu tích lũy.
Không có một tỷ lệ chia tiền phù hợp với tất cả mọi người. Điều quan trọng là người lao động phải biết rõ tiền của mình đang được sử dụng vào đâu.
Duy trì quỹ dự phòng bằng đồng yên
Nhiều người có tâm lý gửi gần như toàn bộ thu nhập về Việt Nam và chỉ giữ lại một khoản nhỏ để sinh hoạt. Cách làm này có thể khiến người lao động bị động khi xảy ra sự cố tại Nhật.
Quỹ dự phòng nên được giữ bằng đồng yên để có thể sử dụng ngay khi cần. Mức dự phòng phù hợp có thể tương đương từ một đến hai tháng chi phí sinh hoạt thiết yếu.
Khoản tiền này đặc biệt cần thiết trong những trường hợp như:
- Số giờ tăng ca giảm.
- Phải nghỉ việc tạm thời.
- Phát sinh chi phí khám chữa bệnh.
- Chuyển nhà hoặc chuyển nơi làm việc.
- Cần mua vé máy bay gấp.
- Phải thanh toán các khoản thuế, điện nước hoặc điện thoại trước khi về nước.
Có quỹ dự phòng không chỉ giúp người lao động chủ động về tài chính mà còn giảm áp lực phải vay mượn khi gặp khó khăn.
Chuẩn bị trước cho thuế cư trú từ năm thứ hai
Một khoản chi mà người lao động mới sang Nhật dễ bỏ qua là thuế cư trú.
Thuế cư trú tại Nhật thường được tính dựa trên thu nhập của năm trước. Vì vậy, trong năm đầu tiên, người lao động có thể chưa phải đóng hoặc đóng chưa nhiều do năm trước chưa phát sinh thu nhập tại Nhật.
Từ năm thứ hai, tiền thực nhận có thể giảm do bắt đầu phát sinh khoản thuế này, dù mức lương cơ bản không thay đổi.
Người lao động không nên lấy số tiền thực nhận trong những tháng đầu tiên làm chuẩn cho toàn bộ thời gian làm việc. Tốt nhất, hãy dành sẵn một phần thu nhập để chuẩn bị cho các khoản thuế có thể phát sinh trong năm tiếp theo.
Việc hiểu trước điều này sẽ giúp người lao động không cảm thấy bất ngờ khi tiền nhận về thấp hơn so với năm đầu tiên.
Theo dõi thu nhập và chi tiêu hằng tháng
Ghi chép tài chính là một thói quen đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt.
Người lao động có thể sử dụng sổ tay, bảng tính hoặc ứng dụng trên điện thoại để theo dõi:
- Lương cơ bản.
- Tiền tăng ca và phụ cấp.
- Tổng số tiền bị khấu trừ.
- Chi phí ăn uống.
- Tiền nhà và điện nước.
- Chi tiêu cá nhân.
- Tiền gửi về Việt Nam.
- Khoản tiết kiệm còn lại.
Cuối mỗi tháng, nên dành thời gian kiểm tra xem khoản nào đang vượt kế hoạch và nguyên nhân đến từ đâu.
Việc ghi chép đều đặn giúp người lao động nhận ra những khoản chi nhỏ nhưng lặp lại thường xuyên, chẳng hạn như mua đồ tiện lợi, ăn ngoài, mua sắm trực tuyến hoặc tham gia tiệc tùng quá nhiều.
Mỗi khoản chi riêng lẻ có thể không lớn, nhưng khi cộng lại trong nhiều tháng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tổng số tiền tích lũy.
Gửi tiền về gia đình có kế hoạch
Hỗ trợ gia đình là một trong những mục tiêu quan trọng của nhiều lao động Việt Nam khi sang Nhật. Tuy nhiên, gửi tiền về nhà cũng cần được thực hiện theo kế hoạch.
Người lao động nên trao đổi với gia đình về:
- Số tiền dự kiến gửi mỗi tháng.
- Mục đích sử dụng khoản tiền đó.
- Khoản nào dùng để trả chi phí ban đầu.
- Khoản nào dành để tiết kiệm.
- Trường hợp nào mới sử dụng đến tiền tích lũy.
Không nên gửi toàn bộ thu nhập nếu bản thân chưa có quỹ dự phòng tại Nhật. Quản lý tài chính không có nghĩa là hạn chế giúp đỡ gia đình, mà là hỗ trợ trong khả năng phù hợp và lâu dài.
Khi chuyển tiền, cần lựa chọn kênh hợp pháp, minh bạch và lưu lại biên lai hoặc lịch sử giao dịch. Ngoài phí chuyển tiền, nên quan tâm đến tỷ giá thực nhận và thời gian người thân nhận được tiền.
Hạn chế vay tiêu dùng và mua trả góp
Thu nhập tại Nhật có thể khiến một số người dễ hình thành tâm lý mua sắm nhiều hơn, đặc biệt là điện thoại, đồ điện tử, quần áo hoặc các sản phẩm có giá trị cao.
Mua trả góp không phải lúc nào cũng xấu, nhưng người lao động cần tính kỹ khả năng thanh toán trong những tháng ít tăng ca.
Một số khoản nên đặc biệt thận trọng gồm:
- Vay tiêu dùng với lãi suất cao.
- Mua hàng vượt quá nhu cầu thực tế.
- Đứng tên vay hoặc mua trả góp giúp người khác.
- Cho người khác mượn tài khoản ngân hàng.
- Tham gia các hình thức đầu tư không hiểu rõ.
- Tin vào lời mời gọi kiếm tiền nhanh, việc nhẹ hoặc lợi nhuận cao.
Trước khi chi một khoản lớn, hãy tự hỏi liệu món đồ đó có thực sự cần thiết và việc mua nó có ảnh hưởng đến quỹ dự phòng hoặc mục tiêu sau khi về nước hay không.
Bảo vệ tài khoản ngân hàng và giấy tờ cá nhân
Tài khoản ngân hàng, thẻ ATM, mã PIN, hộ chiếu và thẻ cư trú là những thông tin quan trọng mà người lao động cần tự quản lý.
Không nên cho người khác mượn, mua bán hoặc sử dụng tài khoản ngân hàng của mình. Người lao động cũng không nên nhận tiền, rút tiền hoặc nhận hàng giúp người không rõ danh tính.
Những hành vi tưởng như đơn giản có thể khiến người lao động bị lợi dụng vào các hoạt động lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật.
Nếu phát hiện các khoản khấu trừ bất thường, bị yêu cầu giao tài khoản, giấy tờ cá nhân hoặc đóng khoản tiền không rõ lý do, người lao động cần liên hệ với đơn vị quản lý, công ty phái cử hoặc cơ quan hỗ trợ có thẩm quyền để được hướng dẫn.
Giữ lại đầy đủ giấy tờ liên quan đến thu nhập
Trong suốt thời gian làm việc tại Nhật, người lao động nên giữ lại:
- Hợp đồng lao động.
- Giấy thông báo điều kiện làm việc.
- Phiếu lương hằng tháng.
- Giấy khấu trừ thuế tại nguồn.
- Chứng từ chuyển tiền về Việt Nam.
- Hồ sơ bảo hiểm và lương hưu.
- Các thông báo liên quan đến thuế.
- Giấy tờ khi chuyển việc hoặc kết thúc hợp đồng.
Những tài liệu này có thể cần thiết khi người lao động kiểm tra thu nhập, thực hiện thủ tục thuế, gia hạn tư cách lưu trú, chuyển việc hoặc hoàn thiện hồ sơ trước khi về nước.
Việc lưu trữ giấy tờ cẩn thận cũng giúp người lao động bảo vệ quyền lợi nếu phát sinh tranh chấp về tiền lương và các khoản khấu trừ.
Dành riêng một khoản cho ngày về nước
Ngoài quỹ dự phòng và tiền tích lũy, người lao động nên xây dựng một “quỹ về nước” riêng.
Khoản tiền này có thể được sử dụng cho:
- Vé máy bay và hành lý.
- Thanh toán tiền nhà, điện nước, điện thoại.
- Hoàn thành nghĩa vụ thuế còn lại.
- Chi tiêu trong thời gian chưa tìm được việc tại Việt Nam.
- Học thêm ngoại ngữ hoặc chứng chỉ nghề.
- Tìm kiếm công việc mới.
- Chuẩn bị vốn kinh doanh.
Khi có kế hoạch sau khi về nước, người lao động sẽ hiểu rõ mình đang tiết kiệm vì mục tiêu nào. Đây cũng là động lực để duy trì kỷ luật tài chính trong suốt thời gian làm việc tại Nhật.
Arigatou đồng hành trên hành trình làm việc tại Nhật Bản
Arigatou đồng hành cùng người lao động từ quá trình tìm hiểu chương trình, lựa chọn đơn hàng, đào tạo tiếng Nhật, rèn luyện kỹ năng đến khi xuất cảnh và làm việc tại Nhật Bản.
Mỗi ứng viên cần tìm hiểu kỹ điều kiện tuyển dụng, thu nhập, các khoản khấu trừ và xây dựng kế hoạch tài chính phù hợp trước khi quyết định tham gia.
Liên hệ Arigatou qua Website và Facebook để được tư vấn rõ hơn về các chương trình làm việc tại Nhật Bản và lựa chọn lộ trình phù hợp với mục tiêu của bạn.
Đi Nhật là chuyện nhỏ – Để cho Arigatou lo!
