Nhắc đến mùa hè Nhật Bản, người ta không chỉ nhớ đến những màn pháo hoa rực rỡ, tiếng ve ngân hay sắc màu của những bộ yukata truyền thống, mà còn nhớ đến Tanabata – lễ hội của những vì sao, những lời nguyện ước và niềm hy vọng về tương lai.
Vào dịp Tanabata, trên khắp các đường phố, trường học, trung tâm thương mại và gia đình Nhật Bản, những cành tre được trang trí bằng nhiều dải giấy đầy màu sắc. Trên mỗi mảnh giấy là một mong ước được viết bằng tất cả sự chân thành: có người cầu chúc sức khỏe, có người mong học tập tiến bộ, có người gửi gắm ước mơ nghề nghiệp, tình yêu hoặc một hành trình mới trong cuộc đời.
Ẩn sau khung cảnh rực rỡ ấy là một câu chuyện lâu đời về tình yêu, sự nỗ lực và giá trị của việc biết trân trọng từng cơ hội mình có được.
Tanabata là lễ hội gì?
Tanabata, trong tiếng Nhật được viết là 七夕, thường được gọi là lễ Thất Tịch hoặc Lễ hội Sao. Đây là một trong những lễ hội mùa hè quen thuộc tại Nhật Bản, thường được tổ chức vào ngày 7/7 hằng năm.
Tùy theo từng địa phương và cách tính lịch, một số lễ hội Tanabata quy mô lớn có thể được tổ chức vào tháng 8. Tuy nhiên, dù diễn ra ở thời điểm nào, hoạt động tiêu biểu nhất của ngày lễ vẫn là viết điều ước lên những mảnh giấy màu và treo trên cành tre.
Tanabata có nguồn gốc từ câu chuyện Ngưu Lang – Chức Nữ của Trung Quốc. Khi du nhập vào Nhật Bản, câu chuyện này được kết hợp với tín ngưỡng và phong tục bản địa, dần phát triển thành một nét văn hóa đặc trưng mang đậm tinh thần Nhật Bản.
Không đơn thuần là một lễ hội cầu duyên, Tanabata ngày nay còn là dịp để mỗi người nhìn lại mục tiêu, xác định điều mình đang theo đuổi và tự nhắc nhở bản thân nỗ lực nhiều hơn trong chặng đường phía trước.
Câu chuyện về Orihime và Hikoboshi
Theo truyền thuyết Nhật Bản, Orihime là con gái của vị thần cai quản bầu trời. Nàng nổi tiếng với tài dệt vải khéo léo và luôn chăm chỉ làm việc bên bờ sông Amanogawa – Dải Ngân Hà.
Thấy con gái dành phần lớn thời gian cho công việc và chưa tìm được niềm vui riêng, cha nàng đã sắp xếp để Orihime gặp Hikoboshi, một chàng chăn bò cần cù sống ở phía bên kia Dải Ngân Hà.
Hai người nhanh chóng đem lòng yêu nhau. Tuy nhiên, vì quá say đắm trong tình yêu, họ dần xao nhãng công việc. Orihime không còn chăm chỉ dệt vải, còn đàn bò của Hikoboshi không được chăm sóc chu đáo.
Trước sự thay đổi đó, cha của Orihime đã chia cách hai người, buộc họ phải sống ở hai bên Dải Ngân Hà. Sau khi chứng kiến nỗi buồn của con gái, ông đồng ý cho Orihime và Hikoboshi gặp nhau mỗi năm một lần vào đêm mùng 7 tháng 7, với điều kiện cả hai phải hoàn thành tốt công việc và trách nhiệm của mình.
Tương truyền, vào ngày ấy, một đàn chim khách sẽ bay đến, dùng đôi cánh tạo thành cây cầu bắc qua Dải Ngân Hà để hai người được đoàn tụ. Nếu trời mưa lớn, dòng sông dâng cao khiến họ không thể gặp nhau và phải chờ đợi thêm một năm nữa.
Câu chuyện của Orihime và Hikoboshi không chỉ nói về tình yêu và sự chia xa. Đằng sau đó còn là bài học về trách nhiệm, sự kiên trì và ý nghĩa của việc không ngừng cố gắng để bảo vệ điều mình trân trọng.
Phong tục viết điều ước lên giấy Tanzaku
Một trong những hình ảnh dễ nhận biết nhất của lễ hội Tanabata là những mảnh giấy dài, nhỏ, nhiều màu sắc được treo trên cành tre. Những mảnh giấy ấy được gọi là tanzaku.
Người tham gia sẽ viết lên tanzaku mong muốn của mình rồi treo chúng cùng các vật trang trí truyền thống. Nội dung điều ước rất đa dạng, từ những mong muốn giản dị như gia đình bình an, học tập tiến bộ, thi cử thuận lợi đến những mục tiêu dài hạn về nghề nghiệp và tương lai.
Cây tre được lựa chọn vì có sức sống mạnh mẽ, phát triển nhanh và luôn vươn thẳng lên trời. Người Nhật tin rằng cành tre có thể đưa những lời cầu nguyện đến gần các vị thần hơn.
Nhưng điều ước trong Tanabata không mang ý nghĩa chờ đợi may mắn. Khi viết mong muốn của mình thành lời, mỗi người cũng đang xác định rõ điều mình cần hướng tới. Mảnh giấy tanzaku vì thế giống như một lời hứa với chính bản thân: muốn đạt được điều ước, trước hết phải bắt đầu hành động.
Ý nghĩa của những vật trang trí Tanabata
Bên cạnh tanzaku, cành tre Tanabata còn được trang trí bằng nhiều món đồ thủ công bằng giấy. Mỗi hình dáng lại mang một thông điệp riêng.
- Fukinagashi là những dải giấy dài, nhiều màu sắc, tượng trưng cho sợi chỉ dệt của nàng Orihime. Vật trang trí này thể hiện mong muốn nâng cao kỹ năng, làm việc chăm chỉ và đạt được thành công trong học tập, nghề nghiệp.
- Orizuru, những con hạc được gấp bằng giấy, là biểu tượng của sức khỏe, bình an và trường thọ.
- Kinchaku, chiếc túi nhỏ bằng giấy, đại diện cho tài lộc, sự tiết kiệm và mong muốn có cuộc sống sung túc.
- Amikazari, vật trang trí có hình tấm lưới, mang theo ước nguyện về mùa màng, đánh bắt thuận lợi và cuộc sống đủ đầy.
- Kamigoromo, mô phỏng hình dáng một bộ trang phục, thể hiện mong muốn nâng cao tay nghề, đồng thời cầu chúc con người tránh khỏi bệnh tật và những điều không may.
Chính những lớp ý nghĩa này đã khiến Tanabata trở thành một lễ hội vừa gần gũi, vừa mang đậm giá trị tinh thần. Mỗi món đồ trang trí không chỉ làm đẹp cho không gian mà còn gửi gắm thái độ sống tích cực của người Nhật: biết ước mơ, biết trân trọng lao động và không ngừng hoàn thiện bản thân.
Những hoạt động đặc sắc trong lễ hội Tanabata tại Nhật Bản
Vào mùa Tanabata, nhiều thành phố tại Nhật Bản tổ chức các lễ hội đường phố quy mô lớn. Những con phố được phủ kín bởi đèn lồng, cành tre, dải giấy và các vật trang trí rực rỡ.
Người dân thường mặc yukata, cùng gia đình và bạn bè tham quan khu lễ hội, thưởng thức món ăn đường phố, tham gia trò chơi truyền thống và chụp ảnh dưới những dải trang trí nhiều màu sắc.
Một số địa phương còn tổ chức biểu diễn nghệ thuật, diễu hành, múa truyền thống và các hoạt động trải nghiệm văn hóa dành cho du khách. Trong đó, lễ hội Tanabata tại Sendai được biết đến là một trong những sự kiện nổi tiếng, thu hút đông đảo người dân và khách du lịch.
Tại trường học và các cơ sở đào tạo, Tanabata thường được tổ chức theo quy mô gần gũi hơn. Học sinh, sinh viên cùng làm đồ trang trí, tìm hiểu câu chuyện Orihime – Hikoboshi và viết những mục tiêu của mình lên giấy tanzaku.
Thông qua đó, người học không chỉ khám phá văn hóa Nhật Bản mà còn có cơ hội suy nghĩ nghiêm túc hơn về ước mơ, trách nhiệm và con đường mình đã lựa chọn.
Tanabata – khi điều ước được nuôi dưỡng bằng sự đồng hành
Một điều ước có thể bắt đầu từ một cá nhân, nhưng để điều ước ấy lớn lên và trở thành hiện thực, con người luôn cần những người đồng hành.
Đó có thể là thầy cô tận tâm hướng dẫn, gia đình luôn ở phía sau động viên, bạn bè cùng nhau cố gắng hay những người đi trước sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm. Chính sự kết nối ấy giúp mỗi người vững vàng hơn khi đối diện với khó khăn và có thêm niềm tin để bước tiếp.
Tinh thần đó cũng được thể hiện rõ trong chương trình khai giảng kết hợp trải nghiệm văn hóa Tanabata dành cho các học viên. Tại chương trình, những ước mơ không chỉ được viết lên giấy mà còn được lắng nghe, khích lệ và tiếp thêm động lực.
Những học viên đi trước chia sẻ hành trình học tập, rèn luyện và làm việc của mình, từ đó truyền cảm hứng cho học viên khóa mới. Ngược lại, các học viên mới cũng có cơ hội thể hiện quyết tâm trước khi chính thức bước vào chặng đường học tập và chuẩn bị cho tương lai tại Nhật Bản.
Đặc biệt, nghi thức học viên khóa trước trao bookmark cho học viên khóa mới mang một ý nghĩa sâu sắc. Mỗi chiếc bookmark không chỉ là món quà dùng để đánh dấu một trang sách, mà còn tượng trưng cho sự tiếp nối giữa các thế hệ học viên.
Đó là lời nhắn nhủ rằng trên hành trình phía trước, các bạn không bước đi một mình. Những kinh nghiệm, niềm tin và tinh thần nỗ lực của người đi trước sẽ tiếp tục được truyền lại, trở thành động lực để những thế hệ tiếp theo vững vàng hơn.
Điều ước chỉ trở thành hiện thực khi chúng ta bắt đầu hành động
Tanabata nhắc mỗi người rằng ước mơ là điểm khởi đầu, không phải đích đến.
Viết một điều ước lên giấy có thể chỉ cần vài phút, nhưng để biến điều ước ấy thành kết quả thực tế lại cần một quá trình lâu dài. Đó là những ngày kiên trì học ngoại ngữ, sửa từng lỗi phát âm, ghi nhớ từng từ mới, rèn luyện tác phong, vượt qua sự tự ti và không bỏ cuộc trước khó khăn.
Với những bạn trẻ đang chuẩn bị học tập hoặc làm việc tại Nhật Bản, điều ước về một tương lai tốt đẹp cần được bắt đầu từ những việc cụ thể ngay hôm nay: chủ động học tiếng Nhật, tìm hiểu văn hóa, nâng cao kỹ năng nghề và chuẩn bị tâm lý thích nghi với môi trường mới.
Mỗi bài học hoàn thành, mỗi lần cố gắng đứng lên sau thất bại và mỗi bước tiến dù nhỏ đều đang đưa chúng ta đến gần hơn với điều mình mong muốn.
Tanabata vì thế không chỉ là ngày nhìn lên bầu trời để chờ đợi phép màu. Đây còn là dịp để mỗi người nhìn lại chính mình, xác định mục tiêu và lựa chọn bước đi đầu tiên. Bởi tương lai không bắt đầu từ một điều gì quá lớn lao. Tương lai bắt đầu từ quyết tâm hôm nay, từ sự đồng hành của những người xung quanh và từ những nỗ lực bền bỉ được tích lũy qua từng ngày.
Truy cập Website và Facebook của Arigatou để cập nhật các thông tin mới nhất nhé.
Đi Nhật là chuyện nhỏ – Để cho Arigatou lo!
