Chờ Ikusei Shuro đi Nhật đang là tâm lý phổ biến của nhiều người lao động Việt Nam khi Nhật Bản dự kiến từ ngày 01/04/2027 sẽ chính thức triển khai Ikusei Shuro – Chế độ Việc làm để phát triển kỹ năng, từng bước thay thế Chương trình Thực tập sinh kỹ năng đã được áp dụng trong nhiều năm. Trước sự thay đổi này, nhiều người kỳ vọng chế độ mới sẽ mang lại quyền lợi tốt hơn, dễ chuyển việc hơn và có lộ trình làm việc lâu dài tại Nhật Bản.
Nhưng Ikusei Shuro có thực sự dễ tham gia hơn? Người lao động nên chờ đến năm 2027 hay nắm bắt những đơn hàng phù hợp ngay từ bây giờ?
Ikusei Shuro là gì?
Ikusei Shuro, tên tiếng Nhật là 育成就労制度, có thể hiểu là Chế độ Việc làm để phát triển kỹ năng. Chế độ này được xây dựng nhằm đào tạo và phát triển người lao động nước ngoài thông qua quá trình làm việc thực tế tại Nhật Bản, đồng thời bổ sung nhân lực cho những lĩnh vực đang gặp khó khăn trong tuyển dụng.
Theo kế hoạch chính thức, Ikusei Shuro sẽ được áp dụng từ ngày 01/04/2027. Người lao động về cơ bản sẽ làm việc và được đào tạo trong khoảng ba năm, hướng tới mục tiêu đạt năng lực nghề nghiệp tương đương trình độ Kỹ năng đặc định số 1.
So với Chương trình Thực tập sinh kỹ năng, Ikusei Shuro thể hiện rõ hơn mục tiêu phát triển nhân lực và bảo đảm nguồn lao động cho Nhật Bản. Đây được đánh giá là một bước thay đổi tích cực trong chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài.
Ikusei Shuro mang đến những thay đổi gì?
Một trong những điểm được người lao động quan tâm nhất là khả năng chuyển doanh nghiệp.
Theo chế độ mới, người lao động có thể chuyển sang doanh nghiệp khác theo nguyện vọng cá nhân nếu đáp ứng những điều kiện nhất định. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa người lao động được tự do nghỉ việc hoặc chuyển việc bất cứ lúc nào.
Người lao động có thể phải đáp ứng các điều kiện như:
- Đã làm việc tại doanh nghiệp hiện tại trong thời gian tối thiểu theo quy định của từng ngành;
- Công việc mới thuộc cùng lĩnh vực hoặc nhóm nghiệp vụ;
- Đạt yêu cầu về kỹ năng và tiếng Nhật;
- Doanh nghiệp mới đủ điều kiện tiếp nhận lao động Ikusei Shuro;
- Hoàn thành các thủ tục chuyển doanh nghiệp theo quy định.
Thời gian hạn chế chuyển việc có thể khác nhau giữa các lĩnh vực. Vì vậy, cần hiểu chính xác rằng Ikusei Shuro mở rộng cơ hội chuyển doanh nghiệp, nhưng việc chuyển vẫn nằm trong một cơ chế có điều kiện và được quản lý chặt chẽ.
Bên cạnh đó, chế độ mới còn yêu cầu doanh nghiệp tiếp nhận và đơn vị hỗ trợ phải có trách nhiệm rõ ràng hơn trong việc xây dựng kế hoạch đào tạo, bảo đảm điều kiện làm việc và bảo vệ quyền lợi của người lao động. Cơ quan quản lý có thể yêu cầu doanh nghiệp khắc phục vi phạm hoặc thu hồi kế hoạch tiếp nhận nếu doanh nghiệp không thực hiện đúng quy định.
Quyền lợi tốt hơn nhưng yêu cầu cũng cao hơn
Nhiều người cho rằng nên chờ Ikusei Shuro vì chế độ mới có thể mang lại nhiều quyền lợi hơn. Nhận định này có cơ sở, nhưng mới phản ánh một phần của vấn đề.
Khi quyền lợi, lộ trình nghề nghiệp và khả năng chuyển việc được quy định rõ ràng hơn, người lao động cũng phải đáp ứng những tiêu chuẩn cụ thể hơn về tiếng Nhật, kỹ năng nghề, tác phong và khả năng thích nghi.
Trong Ikusei Shuro, người lao động được yêu cầu phát triển năng lực tiếng Nhật theo từng giai đoạn. Về cơ bản, trong vòng một năm kể từ khi bắt đầu chương trình, người lao động phải đạt trình độ tiếng Nhật tương đương A1 và tham gia kỳ thi đánh giá. Sau ba năm, mục tiêu là đạt trình độ tương đương A2, đồng thời đáp ứng yêu cầu kỹ năng để có thể chuyển sang Kỹ năng đặc định số 1. Một số lĩnh vực có thể đặt ra tiêu chuẩn cao hơn tùy theo tính chất công việc.
Như vậy, Ikusei Shuro không phải là một chương trình “dễ đi hơn”. Ngược lại, người lao động thiếu ý thức học tiếng Nhật, không chủ động rèn luyện kỹ năng hoặc chưa xác định rõ mục tiêu nghề nghiệp có thể gặp nhiều khó khăn hơn khi tham gia.
Có nên chờ Ikusei Shuro rồi mới đi Nhật?
Câu trả lời phụ thuộc vào điều kiện và kế hoạch của mỗi người. Nhưng người lao động không nên trì hoãn chỉ vì cho rằng chế độ mới chắc chắn tốt hơn trên mọi phương diện.
Trường hợp đã đủ điều kiện và có đơn hàng phù hợp
Nếu người lao động đã xác định rõ mục tiêu sang Nhật, có sức khỏe phù hợp, gia đình ủng hộ và đang có cơ hội tham gia một đơn hàng chất lượng thì không nhất thiết phải chờ đến năm 2027.
Các đơn hàng hiện tại vẫn được triển khai theo quy định của Chương trình Thực tập sinh kỹ năng. Người đang tham gia chương trình cũng không bị buộc phải dừng công việc ngay khi Ikusei Shuro có hiệu lực.
Nhật Bản đã xây dựng các quy định chuyển tiếp cho người đang thực tập. Chẳng hạn, người đang thực tập kỹ năng số 1 tại thời điểm ngày 01/04/2027 vẫn có thể tiếp tục chuyển lên giai đoạn số 2 nếu đáp ứng điều kiện. Một số thực tập sinh số 2 cũng có thể chuyển lên số 3 theo các yêu cầu về thời gian thực tập.
Vì vậy, thông tin cho rằng tất cả thực tập sinh sẽ phải dừng chương trình hoặc chuyển ngay sang Ikusei Shuro từ ngày 01/04/2027 là chưa chính xác.
Việc chờ đợi thêm nhiều tháng có thể khiến người lao động bỏ lỡ đơn hàng phù hợp, chậm kế hoạch tích lũy tài chính hoặc phải cạnh tranh trong một cơ chế tuyển dụng mới với yêu cầu tiếng Nhật và kỹ năng cao và rõ ràng hơn.
Trường hợp chưa sẵn sàng về tiếng Nhật, sức khỏe hoặc tài chính
Nếu người lao động chưa đủ điều kiện tham gia, chưa lựa chọn được ngành nghề phù hợp hoặc chưa chuẩn bị tốt về tiếng Nhật thì có thể cân nhắc thêm thời gian.
Tuy nhiên, “chờ Ikusei Shuro” không có nghĩa là ngồi yên đợi đến năm 2027.
Khoảng thời gian này cần được sử dụng để:
- Học tiếng Nhật;
- Rèn luyện thể lực và tác phong làm việc;
- Tìm hiểu các ngành nghề tiếp nhận;
- Xác định mục tiêu làm việc ngắn hạn hoặc lâu dài;
- Chuẩn bị hồ sơ và tài chính;
- Lựa chọn đơn vị tư vấn, phái cử minh bạch;
- Theo dõi các quy định chính thức dành cho lao động Việt Nam.
Người chuẩn bị sớm sẽ có lợi thế lớn hơn khi Ikusei Shuro chính thức được triển khai.
Chưa thể khẳng định đi theo chế độ mới chi phí thấp hơn
Chi phí là một trong những lý do khiến nhiều người muốn chờ Ikusei Shuro. Nhưng tại thời điểm hiện nay, chưa có đủ căn cứ để khẳng định tổng chi phí người lao động Việt Nam phải trả khi tham gia chế độ mới sẽ thấp hơn Chương trình Thực tập sinh kỹ năng.
Chi phí thực tế còn phụ thuộc vào quy định của Việt Nam, quy định của Nhật Bản, thỏa thuận hợp tác giữa hai nước, ngành nghề, nội dung đào tạo và các khoản dịch vụ hợp pháp.
Do đó, người lao động không nên quyết định chờ chỉ dựa trên những thông tin chưa được xác nhận như “chế độ mới không mất phí”, “được tự do chuyển việc” hoặc “không cần biết tiếng Nhật”.
Trước khi đăng ký, người lao động cần yêu cầu đơn vị tư vấn cung cấp đầy đủ thông tin về:
- Tổng chi phí tham gia;
- Các khoản thu và thời điểm thanh toán;
- Mức lương và các khoản khấu trừ;
- Nội dung công việc;
- Điều kiện ăn ở;
- Thời hạn hợp đồng;
- Chính sách hỗ trợ tại Nhật Bản;
- Quy định về chuyển doanh nghiệp.
Đi sớm hay chờ đợi không quan trọng bằng việc chọn đúng cơ hội
Ikusei Shuro là một thay đổi tích cực, mở ra lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng hơn cho lao động nước ngoài tại Nhật Bản. Tuy nhiên, chế độ mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tiếng Nhật, kỹ năng và trách nhiệm của người lao động.
Vì vậy, không có một câu trả lời đúng cho tất cả mọi người.
Nếu đã sẵn sàng và đang có đơn hàng phù hợp, người lao động nên cân nhắc nắm bắt cơ hội thay vì trì hoãn chỉ để chờ một chế độ mới. Ngược lại, nếu chưa đủ điều kiện, việc dành thời gian chuẩn bị là cần thiết, nhưng phải chuẩn bị bằng hành động cụ thể chứ không phải tâm lý chờ đợi thụ động.
Điều quyết định tương lai của người lao động không chỉ là đi theo chế độ cũ hay chế độ mới, mà là lựa chọn đúng ngành nghề, đúng doanh nghiệp, đúng đơn vị đồng hành và chuẩn bị đủ năng lực trước khi sang Nhật.
Đừng chỉ hỏi “nên đi lúc nào”, hãy tự hỏi “mình đã sẵn sàng để đi hay chưa”.
Nếu bạn đang cân nhắc đi Nhật và cần tư vấn rõ ràng về lộ trình, chi phí và đơn hàng, hãy liên hệ Arigatou qua Website và Facebook để được hỗ trợ phù hợp.
