Tiếng Trung ngày càng được nhiều học sinh, sinh viên và người đi làm lựa chọn bởi độ phổ biến trong học tập, công việc và giao tiếp quốc tế. Tuy nhiên, không ít người dù đã học trong nhiều tháng vẫn rơi vào tình trạng nhớ trước quên sau, biết nhiều từ nhưng không nói được hoặc gặp chữ Hán là mất nhiều thời gian để nhận diện. Nguyên nhân không hẳn nằm ở việc tiếng Trung quá khó, mà đôi khi đến từ chính phương pháp học chưa phù hợp. Dưới đây là những sai lầm cần tránh khi học tiếng Trung nếu bạn muốn xây dựng nền tảng chắc chắn và tiến bộ lâu dài.
1. Học quá nhiều từ mới nhưng không ôn tập thường xuyên
Một trong những lỗi phổ biến nhất khi học tiếng Trung là đặt mục tiêu học thật nhiều từ mới mỗi ngày nhưng lại dành quá ít thời gian để ôn lại những gì đã học. Có thể hôm nay bạn nhớ được 20–30 từ mới, nhưng nếu không sử dụng và ôn tập thường xuyên, chỉ sau một thời gian ngắn, phần lớn số từ đó sẽ trở nên quen mắt nhưng khó nhớ chính xác nghĩa hoặc cách sử dụng.
Đặc biệt với tiếng Trung, việc ghi nhớ không chỉ dừng lại ở nghĩa của từ mà còn bao gồm:
- Mặt chữ Hán;
- Phiên âm Pinyin;
- Thanh điệu;
- Ý nghĩa;
- Cách sử dụng trong câu.
Vì vậy, thay vì chỉ chạy theo số lượng từ mới, người học nên dành thời gian ôn tập theo chu kỳ. Mỗi từ mới cũng nên được đặt vào câu hoặc tình huống cụ thể để tăng khả năng ghi nhớ.
Ví dụ, thay vì chỉ học:
学习 – xuéxí – học tập
Bạn có thể học cả câu:
我每天学习中文。
Tôi học tiếng Trung mỗi ngày.
Khi đó, từ vựng không còn tồn tại riêng lẻ mà được gắn với một ngữ cảnh cụ thể.
2. Quá phụ thuộc vào Pinyin
Pinyin là công cụ rất quan trọng đối với người mới bắt đầu học tiếng Trung. Nó giúp người học nhận biết cách đọc và làm quen với hệ thống phát âm. Tuy nhiên, Pinyin chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ trong giai đoạn đầu. Nếu quá phụ thuộc vào phiên âm, người học rất dễ rơi vào tình trạng nhìn Pinyin thì đọc được nhưng khi chỉ còn chữ Hán lại không thể nhận biết từ.
Điều này đặc biệt bất lợi khi bạn bắt đầu:
- Đọc giáo trình hoàn toàn bằng tiếng Trung;
- Làm bài thi;
- Đọc biển báo;
- Đọc tin nhắn;
- Tiếp xúc với tài liệu thực tế.
Khi học một từ mới, hãy tập làm quen đồng thời với cả chữ Hán – Pinyin – nghĩa – cách sử dụng. Sau một thời gian, bạn có thể chủ động che phần Pinyin để kiểm tra khả năng nhận diện chữ Hán của mình.
3. Học từ vựng riêng lẻ mà không học theo cụm
Một từ tiếng Trung có thể mang những ý nghĩa hoặc cách sử dụng khác nhau tùy ngữ cảnh. Nếu chỉ ghi nhớ từng từ riêng biệt, người học có thể biết nghĩa nhưng lại không biết phải đặt từ đó vào câu như thế nào. Ví dụ, thay vì chỉ học từng từ một, bạn nên học theo các cụm thường xuất hiện cùng nhau. Việc học theo cụm giúp bạn:
- Ghi nhớ từ lâu hơn;
- Sử dụng câu tự nhiên hơn;
- Tăng khả năng phản xạ;
- Hạn chế việc dịch từng từ từ tiếng Việt.
Đây cũng là lý do người học nên ưu tiên học với hội thoại, đoạn văn ngắn và những mẫu câu có tính ứng dụng cao thay vì chỉ học danh sách từ vựng.
4. Nghĩ bằng tiếng Việt rồi dịch từng chữ sang tiếng Trung
Đây là thói quen rất phổ biến ở người mới học ngoại ngữ. Khi muốn nói một câu, nhiều người sẽ nghĩ hoàn chỉnh câu đó bằng tiếng Việt trước, sau đó tìm từng từ tiếng Trung để ghép lại. Cách này có thể khiến câu nói bị cứng, sai trật tự hoặc không phù hợp với cách diễn đạt tự nhiên của người Trung Quốc.
Mỗi ngôn ngữ có cách sắp xếp câu và cách biểu đạt riêng. Vì vậy, thay vì cố gắng dịch từng chữ, bạn nên ghi nhớ những mẫu câu hoàn chỉnh và sử dụng chúng trong những tình huống tương tự.
Ví dụ, khi học cách hỏi giá, hãy ghi nhớ cả mẫu câu thường dùng thay vì chỉ học riêng các từ “bao nhiêu”, “tiền”, “cái này”. Khi tích lũy đủ nhiều mẫu câu, bạn sẽ dần hình thành phản xạ trực tiếp bằng tiếng Trung mà không cần thông qua tiếng Việt quá nhiều.
5. Bỏ qua phát âm và thanh điệu ngay từ đầu
Tiếng Trung là ngôn ngữ có thanh điệu. Cùng một âm tiết nhưng khi thay đổi thanh điệu, ý nghĩa của từ cũng có thể thay đổi hoàn toàn. Vì vậy, phát âm không phải là phần có thể học qua loa. Nếu hình thành thói quen phát âm sai từ đầu, việc sửa lại sau này thường khó hơn rất nhiều.
Người mới học nên chú ý:
- Phát âm đúng thanh mẫu;
- Phân biệt vận mẫu;
- Luyện đủ các thanh điệu;
- Nghe và bắt chước phát âm chuẩn;
- Ghi âm giọng nói của mình để kiểm tra.
Đừng chỉ luyện đọc trong đầu. Hãy phát âm thành tiếng để cơ miệng dần quen với những âm không tồn tại hoặc ít xuất hiện trong tiếng Việt. Một nền tảng phát âm tốt sẽ hỗ trợ rất nhiều cho kỹ năng nghe và nói sau này.
6. Học chữ Hán bằng cách nhớ mặt chữ một cách máy móc
Đối với nhiều người Việt Nam, chữ Hán là một trong những phần khiến việc học tiếng Trung trở nên khó khăn hơn. Sai lầm thường gặp là nhìn đi nhìn lại hoặc chép một chữ hàng chục lần mà không hiểu cấu tạo của chữ. Cách học này có thể giúp nhớ trong thời gian ngắn nhưng rất dễ quên.
Thay vào đó, người học nên tìm hiểu:
- Các bộ thủ thường gặp;
- Cấu tạo của chữ;
- Mối liên hệ giữa các chữ;
- Cách chữ xuất hiện trong từ và câu.
Bạn cũng không nhất thiết phải học toàn bộ bộ thủ ngay từ đầu. Hãy làm quen dần với những bộ xuất hiện thường xuyên trong các chữ đã học. Việc nhận biết cấu tạo sẽ giúp chữ Hán bớt giống những “hình vẽ cần học thuộc” và trở nên có quy luật hơn.
7. Học không có mục tiêu rõ ràng
“Muốn giỏi tiếng Trung” là một mong muốn, nhưng chưa phải một mục tiêu học tập cụ thể. Nếu không biết mình học tiếng Trung để làm gì, người học rất dễ thay đổi phương pháp liên tục: hôm nay học từ vựng, ngày mai luyện HSK, hôm sau chuyển sang xem phim rồi vài ngày sau lại học ngữ pháp. Kết quả là học rất nhiều nhưng khó nhận thấy sự tiến bộ.
Hãy xác định mục tiêu cụ thể, chẳng hạn:
- Giao tiếp cơ bản sau 3 tháng;
- Hoàn thành một giáo trình nhất định;
- Đạt một cấp độ HSK;
- Có thể giao tiếp trong môi trường học tập;
- Đủ khả năng sử dụng tiếng Trung cho công việc.
Khi mục tiêu rõ ràng, bạn sẽ dễ xác định mình cần học nội dung gì và dành thời gian cho kỹ năng nào nhiều hơn.
Học tiếng Trung hiệu quả cần bắt đầu từ nền tảng đúng
Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Tuy nhiên, dù học tiếng Trung để giao tiếp, học tập hay phục vụ công việc, người học vẫn cần xây dựng nền tảng tương đối đồng đều giữa: Phát âm – từ vựng – chữ Hán – ngữ pháp – nghe – nói – đọc – viết. Quan trọng hơn, hãy biến tiếng Trung thành một kỹ năng được sử dụng thường xuyên thay vì chỉ là kiến thức cần ghi nhớ.
Mỗi ngày không nhất thiết phải học quá nhiều. 30 phút học tập đều đặn, có ôn lại và có thực hành thường đem lại hiệu quả tốt hơn việc học liên tục vài giờ rồi bỏ dở trong nhiều ngày.
Nếu đang ở giai đoạn mới bắt đầu, hãy tập trung xây dựng nền tảng phát âm, từ vựng và giao tiếp cơ bản trước khi chạy theo số lượng kiến thức. Khi nền tảng đủ chắc, việc học những nội dung chuyên sâu hơn sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.
Nếu bạn đang có dự định học tiếng Trung mà chưa biết bắt đầu từ đâu, liên hệ ngay với Arigatou qua Website và Facebook để được tư vấn lộ trình phù hợp nhất.
