Tìm hiểu chương trình Ikusei Shuro – Việc làm để phát triển kỹ năng

Kể từ khi ra đời năm 1993, chế độ Thực tập sinh kỹ năng (TTS) đã đưa hàng trăm nghìn lao động Việt Nam sang Nhật học nghề, tiếp thu kỹ thuật rồi quay về nước. Tuy nhiên, trước thực trạng thiếu hụt lao động trầm trọng và nhu cầu giữ chân nhân lực có chất lượng làm việc lâu dài, Chính phủ Nhật Bản đã chính thức ban hành chế độ mới mang tên “Việc làm để phát triển kỹ năng” (Ikusei Shuro –育成就労) để thay thế hoàn toàn chế độ TTS kỹ năng.

Theo lộ trình, chế độ Ikusei Shuro sẽ bắt đầu tuyển chương trình từ khoảng tháng 11/2026 và chính thức áp dụng từ tháng 4/2027. Đây được đánh giá là bước tiến lớn, mở ra cơ hội làm việc lâu dài, mức lương công bằng và nhiều quyền lợi vượt trội cho người lao động Việt Nam.

So sánh Ikusei Shuro với chế độ cũ

Vì vậy, Ikusei Shuro không còn là “đi học nghề rồi về” mà là cánh cửa chính thức để định cư lao động lâu dài tại Nhật Bản.

Điều kiện tiếng Nhật khi tham gia chương trình Ikusei Shuro

Một trong những điểm được quan tâm nhất là yêu cầu về tiếng Nhật. Người lao động cần nắm rõ lộ trình sau:

Trường hợp đã có chứng chỉ N4

• Trước nhập cảnh: phía phái cử đào tạo 110 giờ

• Sau nhập cảnh: phía Nhật Bản đào tạo 110 giờ (nếu phái cử không đào tạo thì Nhật đào tạo 220 giờ)

• Trong thời gian tham gia chương trình Ikusei Shuro: được miễn đào tạo bổ sung

Trường hợp đã có chứng chỉ N5

• Trước nhập cảnh: phái cử đào tạo 110 giờ

• Sau nhập cảnh: Nhật Bản đào tạo 110 giờ (nếu phái cử không đào tạo thì Nhật đào tạo 220 giờ)

• Đặc biệt: trong thời gian Ikusei, phía Nhật phải đào tạo thêm 110 giờ tại cơ sở được cấp phép, giáo viên có nghiệp vụ sư phạm.

Trường hợp chưa có chứng chỉ tiếng Nhật

• Trước nhập cảnh: phái cử đào tạo 160 giờ (trong đó 100 giờ là khóa N5 tại cơ sở được công nhận)

• Sau nhập cảnh: Nhật Bản đào tạo 160 giờ (trong đó 100 giờ khóa N4 tại cơ sở được công nhận)

• Nếu phái cử không đào tạo: Nhật đào tạo 320 giờ.

• Trong thời gian tham gia chương trình Ikusei Shuro: phía Nhật phải đào tạo 110 giờ tại cơ sở được cấp phép.

Lưu ý quan trọng: Chỉ những cơ sở giáo dục tiếng Nhật được chính phủ cấp phép và giáo viên có nghiệp vụ sư phạm mới được giảng dạy các khóa này. Điều này đảm bảo chất lượng đầu ra.

Mục tiêu cuối cùng về tiếng Nhật: Để có thể chuyển sang visa Kỹ năng đặc định số 1 sau 3 năm, người lao động cần đạt trình độ A2 (tương đương N4+). Nếu chưa đạt, có thể được gia hạn thêm 1 năm để thi lại.

Quyền lợi và điều kiện lao động khi tham gia chương trình Ikusei Shuro

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của chương trình là việc tăng cường bảo vệ quyền lợi và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động nước ngoài. Các quy định mới được xây dựng theo hướng minh bạch, công bằng và đảm bảo người tham gia được đối xử bình đẳng với lao động Nhật Bản, cụ thể như sau:

• Mức lương: phải bằng hoặc cao hơn mức thù lao của người Nhật làm cùng công việc.

• Chi phí ăn, ở: phải được giải thích rõ ràng, thỏa thuận trước, và chỉ thu đúng chi phí thực tế hoặc mức giá hợp lý.

• Hình thức trả lương: phải chuyển khoản ngân hàng hoặc các phương thức có thể xác minh được.

• Cấm phân biệt đối xử: không được đối xử khác biệt vì là người nước ngoài trong các vấn đề như lương, đào tạo, sử dụng cơ sở phúc lợi.

• Nghỉ phép về nước: doanh nghiệp phải cho phép sử dụng ngày nghỉ có hưởng lương để về nước tạm thời nếu có nguyện vọng.

Quy định về chuyển việc

Theo quy định mới, về nguyên tắc người lao động sẽ làm việc 3 năm tại cùng một tổ chức tiếp nhận. Tuy nhiên, có thể chuyển nơi làm việc trong các trường hợp:

• Bị bạo lực, quấy rối, vi phạm pháp luật hoặc vi phạm hợp đồng nghiêm trọng.

• Đã làm việc trên 1 năm (hoặc 2 năm tùy ngành) và đáp ứng:

  • Có chứng chỉ kỹ năng cơ bản hoặc tương đương.

  • Trình độ tiếng Nhật đạt A1 trở lên (mức cần thiết để đổi sang visa Kỹ năng đặc định số 1).

Đối với các ngành như điều dưỡng, ngành sản xuất sản phẩm công nghiệp, ngành bảo dưỡng và sửa chữa ô tô, ngành sản xuất thực phẩm và đồ uống, ngành nhà hàng và ăn uống, ngành tái chế và quản lý tài nguyên – thời gian hạn chế chuyển việc là 2 năm. Doanh nghiệp phải có trách nhiệm nâng lương hàng năm theo tỷ lệ ngành công bố.

Các ngành nghề dự kiến tiếp nhận lao động

Trong khuôn khổ chương trình Ikusei Shuro, người lao động nước ngoài sẽ có cơ hội làm việc trong nhiều lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực cao tại Nhật Bản. Các ngành nghề dự kiến tiếp nhận lao động bao gồm:

• Chăm sóc điều dưỡng
• Vệ sinh toà nhà
• Sản xuất sản phẩm công nghiệp
• Xây dựng
• Đóng tàu/ Công nghiệp hàng hải
• Bảo dưỡng ô tô
• Hàng không
• Lưu trú
• Vận tải ô tô
• Đường sắt
• Nông nghiệp
• Ngư nghiệp
• Sản xuất thực phẩm và đồ uống
• Dịch vụ ăn uống
• Lâm nghiệp
• Chế biến gỗ
• Giặt khô/ Cung cấp vải lanh
• Logistics/ Kho bãi
• Tuần hoàn tài nguyên